Düşünce seviyesi de hep çocukluk seviyesinde kalıyor. Düşünmeye devam eden gençler, düşünmeyi ortaokulda bırakmış ihtiyarlara hayret ediyor.

Bazı konulara bakış açımızı değiştirmek için önce o konularla ilgili bazı gerçekleri doğru anlamamız gerekir. Bildiğimiz çoğu şeye tersten bakmak zorundayız; bu, bizim acı gerçeğimizdir.

Mesela Osmanlı ıslahatlarını ve Kemalist devrimin inkılaplarını ele alırken Batı’yı yerleştirdiğimiz konum, kendi düşmanlarımızı put seviyesine çıkarmaktan başka bir şey değildir.

Batı bizim reformlarımızın denetçisi, teşvikçisi, koruyucusu olmamıştır hiçbir zaman. Doğrusu Batı’nın ya da herhangi bir medeniyetin böyle bir zorunluluğu da yoktur.

Başkalarını kendimizden çok önemsemek, ezilenlere ses olmakla karıştırdığımız bir şeydir.

Batı, demokrasinin beşiği değildir. Düşünce, bilim ve teknoloji alanında birçok ilerlemeye katkıda bulunan insanlar vardı. Bu, Napolyon’u cumburbaşkanı yapmaz. Onu imparatorluk hayalinden, ıslahatlar yapmakta olan Osmanlı’nın elinden Mısır’ı alma hedefinden alıkoymaz.

Bir devletin imparatorluk oluşu, o devleti teknik gelişmelerden yoksun bırakmaz. İngiltere topraklarında güneş batmayan imparatorluk değil miydi? Belçika, Hollanda gibi ülkeler koloniler kurup bilhassa Afrika’da vahşi kıyımlara girişmekten kaçınıyor muydu?

III. Selim zamanında birçok ıslahat yapıldı. Onu tahttan indirenler, “Efreng gibi giyinmeyiz.” diye isyan ediyordu.

Bize anlatılan tarihe göre, Napolyon’un Selim’i bağrına basması ve Mısır’ın zaten medeni olacağını düşünerek bizimle savaşmaktan vazgeçmesi gerekirdi.

Hoş, Kavalalı’dan sonra Mısır’ın İstanbul’dan daha medeni olduğunu düşünmek de yanlış olmazdı.

Kafa karışıklığımız şuradan kaynaklanıyor: Bir kısmımız Batı’yı Afrika, Amerika, Polinezya’da yaptığı katliamlarla anarken diğer bir kısmımız Batı uygarlığının insanlığa katkısını dile getiriyor.

İki taraf da haklıdır.

Evet, Batı’da insanlığa katkı sunan düşünürler ve bilim insanları çokça çıkmıştır. Ancak bunların Batı kaynaklı bir deyişle karanlığın içinden yıldızlara doğru yol aldıklarını unutursak gerçeği de gözden kaçırırız.

Biz, kafası çalışan adamı idam ettik. İdam ettiğimiz adamın ürettiği fikri ya da getirmek istediği yeniliği de onunla beraber tarihe gönderdik.

Batı, itaat etmeyen düşünürleri tutukladı veya astı. Ancak onların kafasından çıkanları mevcut otoriteye, yani monarşilere ve sonra kapitalistlere mâl etmeyi bildi.

Batılı devletler Fransız İhtilali’ni bağrına mı bastı?

Yoksa oradan yayılacak olan zararlı fikirleri monarşiler için tehlike şeklinde algılayıp Fransa’ya savaş mı ilan etti?

Fransız İhtilali, insan yetiştirdi. Yetişen insanların fikirleri başka memleketlerde filizlendi. Batı emperyalizmi bir süre sonra bunu dahi kontrol altına almıştır.

Emperyalizm gerçekten de kapitalizmin son aşamasıdır.

19. yy.dan itibaren hanedanların ve iş adamlarının fotoğraflarını inceleyin, giderek sadeleşen tarafın ve giderek görkemi artan tarafın hangisi olduğunu göreceksiniz.

Ülkeleri bir gölge gibi yönetenler, örgün eğitimden bilimsel ve teknolojik gelişmelere kadar her şeyi kendilerine mâl etmeyi başardılar.

Gayrımeşru bir çocuk olarak neoliberalizmi dünyaya getirdiler.

Neoliberalizm önce Avrupalı veya Amerikalı istihbaratçılar Türkiye hakkında kitap yazınca, röportaj verince yapmacık bir hayranlıkla dinleyen ve Türk subayı konuşunca çığırtkanlık yapan liboşları sahneye koydu.

Şimdiyse küçük çaplı elitleri kukla olarak oynatıp şirketleri aile yapma tiyatrosu oynatıyor.

“Sadık olma”, diyor; “evliysen bağlanma”…

18 saat çalış, kendini şirkete ada, cebimi doldur, ailen de hayatın da ben olayım. Diline iki kelime İngilizce kavram dolayan, ilkel kast sistemini modernizm altında dayatıyor.

İnsana gezme, eğlenme, öğrenme imkânı tanımayan her iş gerçekte köleliktir.

Başa dönelim.

Tarih algımızla oynayıp her fikrin kaynağı bir Batı yarattılar. Hitler’i öne sürüp Batı’nın temelinde yer alan koyu ırkçılığı hümanizm maskesi arkasına gizlediler. Oysaki Batı’nın hümanizm sınırları, Avrupa’yla başlayıp Avrupa’yla biter.

O sınırların dışında kalanları insan olarak gördükleri pek söylenemez.

Zaten celladına aşık olana da insan denemez.

Eskiden “Vahşileri medenileştiriyoruz.” deniliyordu.

Şimdi neoliberalizm çıktı, insanlar vahşileştiriliyor.

İnsanları sürükledikleri bu değersizleşmeden ancak terör, kaos ve büyük çapta savaş çıkar.

Kelebek etkisi genellikle “Afrika’da kanat çırpan kelebek, Amerika’da fırtına yaratır.” cümlesiyle tarif edilir, her şeyin zincirleme olarak birbirine etki ettiği ve küçük nedenlerin büyük ve öngörülemez sonuçlar yaratabildiği anlatılır.

Henüz 22-23 yaşlarında genç bir kız… Üniversiteden yeni mezun olmuş. Bir alışveriş merkezindeki hamburgecide çalışıyor. Hem alışveriş merkezine gelenlere hem de dışarıdan sipariş verenlere yetişmek zorunda. Saatlerce hızlı bir işlemi aynı aşamalarla yapmak zorunda. Arada sırada kararsız müşteriler, vaktinden çalıyor ve sonra sabırsız müşteriler tahammülünden çalıyor.

Her günü böyle geçiyor.

24-25 yaşlarında genç bir erkek… Çalışma arkadaşının elinden paketleri kapıyor ve siparişleri yetiştirmek üzere motoruna atlıyor. Kazancı belki güzel ama tüm iş arkadaşları gibi kendisinin de kulaklarıyla duymadığı ama zihnine işlenen “Uzun vade yok.” cümlesi hayatına hükmediyor. Hava durumuna bakmaksızın her şartta hızlı hareket etmek zorunda bırakılıyor. Kaza yapmazsa paketi yetiştiriyor. Vaktinde yetiştirdiyse şanslı, gizlice aşağılayan sözlere veya olumsuz yorum tehditlerine maruz kalmadan geri dönecek.

Hamburgeri kocaman ısırırken “Bu işler böyledir” diyecek müşteri, “Aşağılamazsan, tehdit etmezsen insanlar yola gelmez.”

Neoliberal dünya, tükettikçe köle olalım istiyor. Köleliğimiz sürsün diye daha fazla tüketmeye teşvik ediyor. Reklamlar uzun zamandır kumbaraya teşvik etmiyor çocukları, bebekler dahil her yaştan insanın yarıştığını izliyoruz.

“Harca harca bitmez” bir başka hipnotik kodumuzdur. Harcadıkça kazandığımızı zannediyoruz. Yıllarca okuyup çalışan bankacı genç, vezneye geçebilmek için soğukta sokak sokak gezip kredi kartı alması için insanları ikna etmek zorunda.

Elimizde telefonla uçurumdan düşüyoruz veya bir arabanın altında kalıyoruz. Devlet gibi değil de banka gibi davranan yetkililerimiz bizi her türlü yanlışa karşı eğitmeyi çoktan bıraktılar. Artık her makamda kişisel çıkar öndedir. Profesyonel yalan üreten Goebbelslerimiz var. Çok başarılılar ve son derece bağımsız gazetecilerimiz tarafından övüle övüle neredeyse sidretülmüntehanın ötesine geçecekler.

Vahşi kapitalizm, vasıfsızları ve yalancıları miraca çıkarıyor.

Türk gençleri günlerdir sokakta. Yıllardır siyasetçileri uyarıyorlar. Beklentilerini dile getiriyorlar. Güya gençleri takip ettiği için özellikle seçilmiş birkaç siyasetçinin komikli, şakalı video çekme girişimleriyle ya da Z kuşağına hitap eden mizahi yorumlarla kandırılamadılar.

Gelecek kaygısıyla, vahşi kapitalizmin aşındırmaya çalıştığı karakterlerini korumak kavgasıyla çok bunaldılar. Anayasal haklarını korumak üzere sokaklara indiler. Bolca biber gazıyla nurlandırıldıkları gecenin sonunda vücutlarında morluklarla eve dönüp önce televizyonu açtılar.

Bir kanalda iktidarın hakaretine maruz kaldılar, öteki kanalda muhalefetin itidal çağrısını dinlediler. Canları sıkıldı ve sosyal medyaya girdiler. Takipçi sayısına veya popülist yorumlarına göre itibar gören yazarımsıların yazımsılarına baktılar. Şu veya bu görüşten olmayıp şu veya bu görüşe yakın olmayı, muhalif ama zararsız görünmeyi adet edinmiş korkakların provokatör imalarına tanık oldular.

Tiksinler ama yılmadılar. Karakterlerinin aşınmasına müsaade etmediler çünkü.

Boykot edilen birçok firma var. Boykot edilmeyenleri de dahil ederek söylemeliyiz ki Türkiye’deki çalışma şartları da bellidir.

Düşük ücret, çok çalışma, “Senin işini yapacak çok adam var.” tehditleri, iş yeri tacizleri, hukuka aykırı iş yükü vs…

Güya gençlere yol gösteren, yedi istihbarat servisinin yedi kere içinden geçmiş yetmiş yedi aydının bir tanesinin sokağa çıktığını görmüş değiliz. Ancak bütün dünyayı biliyorlar, her nasılsa bütün ajanları tanıyorlar ve yine hayrete değerdir ki ilahi bakış açısına sahiptirler: “Genç, hakkını aramak üzere sokağa çıkıyordu. İçi ateşliydi, anlaşılabilirdi bu. Kafasındaki düşünceleri hizaya sokmaya çalışıyordu. Ne yazık ki henüz oyuna geldiğinin farkında değildi. İstihbarat servisleri, vahşi kapitalizmden memnun olmadıkları için onu sokağa çıkarmaya çalışıyorlardı.”

Ne ilginçtir ki ilahi bakış açısıyla yazılan bu romanların adına “Korkaklığımı Gizliyorum” gibi bir ad yakışır, diyebiliyoruz.

Ne yapsın Türk genci?

Sokağa inmesin mi? Protesto gösterisi düzenlemesin mi? Hak, hukuk, adalet için bağırmasın mı?

Suçları onca haksızlığa, sıkıntıya, iftira ve hakarete karşı mizahla cevap vermeleri midir?

Gerçekten meseleyi siyaset ve siyasetçiler mi sanıyorsunuz?

Eskiden olsa memleketin aydını bunca vatandaşın hakkına giren patronların gözü korksun isterdi. Neoliberal efendiler tarafından evlere kapatılıp tüketici köleler hâline getirilmeyi kabul etmediğimiz için mi suçlanacağız?

Obezitede siyasetçilerle yarışan TV yorumcularını dikkate alıp da ipe sapa gelmez iddiaları cevaplayacak değilim. Ekmeklerine koşuyorlar ve gazeteciliği, yazarlığı olması gerektiği gibi değil de düzenin ahlaksız sözcülüğü hâline getirenlere karşı çıkamıyorlar. Demek ki hâllerinden memnunlar ve sıradaki hamburgeri bekliyorlar.

Gerçek bir insan her yerde özgürdür. Cezaevinde özgürdür ve mezara dimdik girer. Özgürlük ise cesaret ister. Hepimiz ölümlüyüz. Bizi ölümsüz kılacak olan bir şey varsa o da geride bıraktığımız izlerdir.

Gelecek nesiller o izlere bakıp kurtla çakalı ayırt edecekler ve yaşamımızı tanımlayacaklar. Ne olduğumuz o zaman anlaşılacak.

Korkarak yaşamak, yaşamak değildir.